តើអ៊ីរ៉ង់អាចទ្រាំទ្រនឹងការអូសបន្លាយសង្គ្រាមបានរយៈពេលប៉ុន្មាន?

 

តើអ៊ីរ៉ង់អាចទ្រាំទ្រនឹងការអូសបន្លាយសង្គ្រាមបានរយៈពេលប៉ុន្មាន?

7ខែបានកន្លងផុតទៅហើយចាប់តាំងពីសង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់បានចាប់ផ្តើម ទោះបីជាមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើសេដ្ឋកិច្ច និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់អ៊ីរ៉ង់ក៏ដោយ អ្នកដែលមានអំណាចដើម្បីធ្វើការសម្រេចចិត្តរបស់អ៊ីរ៉ង់មិនបង្ហាញសញ្ញានៃការបញ្ចប់សង្គ្រាមយ៉ាងឆាប់រហ័សនោះទេ។

ទីក្រុងតេអេរ៉ង់ប្រហែលជាចង់បង្ហាញថាសហរដ្ឋអាមេរិកមិនមែនជាអ្នកកំណត់ល្បឿននៃសង្គ្រាមដោយឯកតោភាគីបានទេ អ៊ីរ៉ង់អាចសង្ឃឹមថានឹងបង្កើនការដាក់សម្ពាធលើការចំណាយ និងបន្ទុកដែលសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវទទួល ទាំងផ្នែកយោធា សេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយ ហើយនៅទីបំផុតនឹងជំរុញអោយរដ្ឋាភិបាលទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនកាន់តែខិតជិតដល់ការទទួលយកការទាមទារមួយចំនួនរបស់អ៊ីរ៉ង់។ប៉ុន្តែអ្វីៗទាំងអស់អាស្រ័យលើចម្លើយចំពោះសំណួរសំខាន់មួយគឺតើអ៊ីរ៉ង់អាចទ្រាំទ្រនឹងការអូសបន្លាយសង្គ្រាមបានរយៈពេលប៉ុន្មាន?

 តើអ៊ីរ៉ង់មានសមត្ថភាពយោធាប៉ុន្មានដើម្បីទ្រាំទ្រនឹងសង្គ្រាម?

ផ្នែកខ្លះនៃឧស្សាហកម្មការពារជាតិ និងរោងចក្រផលិតមីស៊ីលរបស់អ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានកំណត់គោលដៅនៃការវាយប្រហារ ប៉ុន្តែមិនមានប្រភពព័ត៌មានឯករាជ្យណាមួយដែលអាចបញ្ជាក់ពីវិសាលភាពនៃការខូចខាតនោះទេ នៅក្នុងការវាយតម្លៃថ្មីៗនេះ វិទ្យាស្ថានកិច្ចការអន្តរជាតិ Chatham House បានបញ្ជាក់ថា មិនមានការប៉ាន់ស្មានដែលអាចទុកចិត្តបានអំពីចំនួនមីស៊ីលបច្ចុប្បន្នដែលអ៊ីរ៉ង់មាននោះទេ។

ចំនួនមីស៊ីលរយៈចម្ងាយឆ្ងាយដែលអ៊ីរ៉ង់បាញ់នៅក្នុងវគ្គនីមួយៗបានថយចុះជាលំដាប់តាមពេលវេលាកន្លងមក ប៉ុន្តែសមត្ថភាពក្នុងការធ្វើសង្គ្រាមដ៏យូរអង្វែងមិនត្រូវបានវាស់វែងដោយចំនួនមីស៊ីលតែមួយមុខនោះទេ ព្រោះយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើក និងមីស៊ីលបញ្ជាអាចផលិតបានកាន់តែងាយស្រួល និងរហ័ស លើសពីនេះ អ៊ីរ៉ង់បានតែងតាំងមេបញ្ជាការថ្មីដើម្បីជំនួសអ្នកដែលត្រូវបានសម្លាប់ ដែលធ្វើឱ្យរចនាសម្ព័ន្ធបញ្ជាការនៅដដែល។

 លោក Mohammad Gaedi សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនៅសាកលវិទ្យាល័យ George Washington បានប្រាប់ BBC ផ្នែកភាសា Persian ថា "អ៊ីរ៉ង់ទំនងជារក្សាសមត្ថភាពការវាយប្រហារមីស៊ីលរបស់ខ្លួនក្នុងរយៈពេលយូរ ទោះបីជាចំនួនបានថយចុះក៏ដោយ តែនៅអាចបង្កឱ្យមានការរំខាននៅក្នុងច្រកសមុទ្រ Hormuz"ដដែល។

អ្នកមានអំណាចធ្វើការសម្រេចចិត្តរបស់អ៊ីរ៉ង់ជឿថា សង្គ្រាមដ៏យូរអង្វែងក៏អាចប៉ះពាល់ដល់សហរដ្ឋអាមេរិកផងដែរ។

ការស្ទាក់ចាប់មីស៊ីល និងយន្តហោះគ្មានមនុស្សបើករបស់អ៊ីរ៉ង់បានធ្វើឱ្យឃ្លាំងអាវុធការពារជាតិមួយចំនួនរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចុះខ្សោយ ហើយប្រភពព័ត៌មានមួយចំនួនរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកព្រមានថា អាវុធទាំងនោះមិនអាចមកជំនួសបានក្នុងរយៈពេលខ្លីនោះទេ។

លោក Gaedi ក៏បានបញ្ជាក់ផងដែរថា "ផលប៉ះពាល់នៃសង្គ្រាមលើតម្លៃប្រេង រួមជាមួយនឹងកត្តានយោបាយក្នុងស្រុកនៅសហរដ្ឋអាមេរិក បានផ្តល់ឱ្យទីក្រុងតេអេរ៉ង់នូវក្តីសង្ឃឹមថា អ៊ីរ៉ង់អាចនឹងអាចដាក់សម្ពាធលើទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនឱ្យទទួលយកលក្ខខណ្ឌមួយចំនួនរបស់ខ្លួន"។

នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ទោះបីលោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ នៅតែទទួលបានការគាំទ្រខ្ពស់ពីអ្នកមានសិទ្ធបោះឆ្នោតរបស់បក្សសាធារណរដ្ឋក៏ដោយ តែការស្ទង់មតិនៅតែបន្តបង្ហាញថា ជនជាតិអាមេរិកមិនយល់ស្របនឹងសង្គ្រាមទេ ហើយមានការព្រួយបារម្ភថា លោក Trump ប្រហែលជាមិអាចសម្រេចបានគោលដៅរបស់គាត់ក្នុងការធ្វើសង្គ្រាមនោះទេ។

ប្រសិនបើការវាយតម្លៃស្ថានភាពអ៊ីរ៉ង់ត្រឹមត្រូវ គោលដៅរបស់អ៊ីរ៉ង់មិនចាំបាច់ជាការកម្ចាត់សហរដ្ឋអាមេរិកដោយយោធានោះទេ ផ្ទុយទៅវិញអាចប្រើសង្គ្រាមដែលអូសបន្លាយ និងចំណាយកាន់តែច្រើនឡើងជាឧបករណ៍ដើម្បីដាក់សម្ពាធលើសហរដ្ឋអាមេរិក ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មកដល់ពេលនេះមិនមានការចង្អុលបង្ហាញថា ការរឹតបន្តឹងយោធាតែភាគីម្ខាងនឹងបង្ខំឱ្យអ៊ីរ៉ង់បញ្ចប់សង្គ្រាមនោះទេ។

 តើសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់អាចទ្រទ្រង់ខ្លួនឯងបានរយៈពេលប៉ុន្មាន?

សូម្បីតែមុនពេលសង្គ្រាមចាប់ផ្តើម សេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់កំពុងប្រឈមមុខនឹងអតិផរណាខ្ពស់ ការវិនិយោគមិនគ្រប់គ្រាន់ ប្រាក់រៀលចុះខ្សោយ និងអតុល្យភាពរចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងៗ ធនាគារពិភពលោកបានព្យាករណ៍ថា សេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់នឹងធ្លាក់ចុះប្រហែល 2.7% នៅក្នុងថវិកាជាតិ 2025-2026 ដោយសង្គ្រាមនេះមានរយៈពេលត្រឹមតែប៉ុន្មានសប្តាហ៍ប៉ុណ្ណោះ។

 សង្គ្រាមនេះបានបន្ថែមសម្ពាធបន្ថែមទៀតដល់សេដ្ឋកិច្ច ទិន្នន័យពីមជ្ឈមណ្ឌលស្ថិតិរបស់អ៊ីរ៉ង់បង្ហាញថា អតិផរណាក្នុងរយៈពេល 12 ខែកន្លងមកនេះបានឈានដល់ 62% ដោយខេត្តភាគខាងត្បូងដែលរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងជាងដោយសង្គ្រាមប្រឈមមុខនឹងសម្ពាធខ្លាំងបំផុត  ដូចជាខេត្ត Hormozgan បានជួបប្រទះនឹងអតិផរណាលើសពី 101%។

នៅក្នុងទីផ្សារការងារ សង្គ្រាមបានបំផ្លាញការងារជាង1លានកន្លែង ហើយបានធ្វើឱ្យមនុស្សប្រហែល2លាននាក់គ្មានការងារធ្វើ ទាំងដោយផ្ទាល់ និងដោយប្រយោល នេះបើយោងតាមអនុរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការងារអ៊ីរ៉ង់និយាយ។

មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ (IMF) ក៏បានប៉ាន់ប្រមាណផងដែរថា សេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់នឹងធ្លាក់ចុះប្រហែល 5.4% នៅក្នុងឆ្នាំ 2026 ហើយអតិផរណានឹងកើនឡើងជិតដល់ 69%។

រយៈពេលនៃសង្គ្រាម ក៏ដូចជាវិសាលភាពនៃការខូចខាតដល់ពាណិជ្ជកម្ម និងការរំខានដល់ការនាំចេញប្រេង នឹងមានផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំង។ ច្រកសមុទ្រហ័រមូស គឺជាឧបករណ៍សម្រាប់ដាក់សម្ពាធលើសត្រូវ និងក៏ជាភាពងាយរងគ្រោះសម្រាប់អ៊ីរ៉ង់ដែរ ដោយសារការរំខានដល់ផ្លូវដឹកជញ្ជូននេះអាចបង្កើនថ្លៃដើមនៃសង្គ្រាមសម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិក និងទីផ្សារថាមពលពិភពលោក។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ ការបិទផ្លូវកងទ័ពជើងទឹក និងការរឹតបន្តឹងការដឹកជញ្ជូនរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ក៏ធ្វើឱ្យវាកាន់តែពិបាកសម្រាប់អ៊ីរ៉ង់ក្នុងការនាំចេញប្រេង។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចមិនមានន័យថាការផ្លាស់ប្តូរដោយបង្ខំបាននោះទេ

លោក Gaedi បានថ្លែងថា រដ្ឋាភិបាលផ្តាច់ការអាចរស់រានមានជីវិតបានច្រើនឆ្នាំ ទោះបីប្រឈមមុខនឹងស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចដ៏លំបាកខ្លាំងក៏ដោយ តាមទស្សនៈរបស់លោក អតិផរណា ភាពអត់ការងារធ្វើ និងអតុល្យភាពរចនាសម្ព័ន្ធអាចបង្កើនការមិនពេញចិត្តរបស់សាធារណជន ប៉ុន្តែមិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីបង្ខំអ៊ីរ៉ង់ឱ្យផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយយោធារបស់ខ្លួនទេ លុះត្រាតែមានការតវ៉ាយ៉ាងទូលំទូលាយ ឬការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុងនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាល។

 ការយល់ឃើញខុសគ្នានៃមតិរបស់ទីក្រុងតេអេរ៉ង់ តើសង្គ្រាមអាចបន្តរយៈពេលប៉ុន្មាន?

មេដឹកនាំនៅទីក្រុងតេអេរ៉ង់នៅមិនយល់ស្របគ្នាលើរកចំណុចដំណើរការល្អបំផុតមួយ

លោក Mohammad Bagher Ghalibhaf ប្រធានសភាអ៊ីរ៉ង់ និងជាប្រធានក្រុមចរចារបស់អ៊ីរ៉ង់ បានព្រមានថា អ៊ីរ៉ង់មិនត្រូវធ្លាក់ចូលទៅក្នុងរណ្តៅនៃ "ជម្លោះដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ" នោះទេ ហើយបានរិះគន់អ្នកដែលប្រឆាំងនឹងការចរចា ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក Amir Hossein Zabeti សមាជិកសភាអ៊ីរ៉ង់ដែលមាននិន្នាការអភិរក្សនិយមខ្លាំង បាននិយាយថា ទោះបីជាសហរដ្ឋអាមេរិកទទួលយកលក្ខខណ្ឌទាំងអស់របស់អ៊ីរ៉ង់ និងចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងក៏ដោយ សង្គ្រាមនៅតែនឹងកើតឡើង។

ការមិនចុះសម្រុងគ្នានេះមិនអាចបែងចែកអោយដាច់ស្រលះអ្នកគាំទ្រសង្គ្រាម ឬគាំទ្រសន្តិភាពនោះទេ ព្រោះសូម្បីតែ Ghalibhaf ខ្លួនឯងបានបញ្ជាក់ថា ខ្លួននឹងមិនទទួលយកកិច្ចព្រមព្រៀងណាមួយដែលមិនធានាសិទ្ធិរបស់អ៊ីរ៉ង់នោះទេ។ ការមិនចុះសម្រុងគ្នានេះមិនមែននិយាយអំពីរបៀបបន្តទៅមុខនោះទេ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ តើសម្ពាធបន្តប៉ុន្មាននឹងបង្កើនអំណាចចរចារបស់ទីក្រុងតេអេរ៉ង់ និងនៅចំណុចណាដែលតម្លៃនៃសម្ពាធនឹងលើសពីអត្ថប្រយោជន៍ដែលទទួលបាន។

 ចុះយ៉ាងណាចំពោះមតិរបស់ប្រជាជន?

មិនមានការស្ទង់មតិឯករាជ្យ និងអាចទុកចិត្តបានលើអារម្មណ៍សាធារណៈទាក់ទងនឹងការបន្តនៃសង្គ្រាមនោះទេ ហើយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមមិនអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីមតិរបស់សង្គមទាំងមូលបានទេ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ជាមួយ BBC លោក Hamidreza Azizi អ្នកជំនាញអ៊ីរ៉ង់ និងជាអ្នកស្រាវជ្រាវភ្ញៀវនៅវិទ្យាស្ថានអាល្លឺម៉ង់សម្រាប់កិច្ចការអន្តរជាតិ និងសន្តិសុខ (SWP) បានលើកឡើងថា «សមរភូមិដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត» សម្រាប់សាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់នៅទីបំផុតអាចជាជម្លោះផ្ទៃក្នុង លោកបានបញ្ជាក់ថា មូលហេតុចម្បងគឺអតិផរណាខ្ពស់ បញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និងសម្ពាធលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរបស់ប្រទេស។

 សង្គ្រាមដែលត្រូវតែរកទីបញ្ចប់

សង្គ្រាមអូសបន្លាយក៏អាចមានផលវិបាកក្នុងតំបន់សម្រាប់អ៊ីរ៉ង់ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងតេអេរ៉ង់បានព្យាយាមស្តារទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសអារ៉ាប់ឈូងសមុទ្រ ជាពិសេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ប៉ុន្តែការវាយប្រហារជាបន្តបន្ទាប់លើមូលដ្ឋានយោធា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងផ្លូវដឹកជញ្ជូននៅក្នុងប្រទេសទាំងនេះអាចធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងដែលបានប្រសើរឡើងនោះទៅហើយកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ។

រហូតមកដល់ពេលនេះ ប្រទេសទាំងនេះបានព្យាយាមបន្ថយភាពតានតឹង និងវិលត្រឡប់ទៅរកការចរចាវិញ ប៉ុន្តែពេលដែលពួកគេកាន់តែមានអារម្មណ៍ថាត្រូវបានអ៊ីរ៉ង់ ឬសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អ៊ីរ៉ង់វាយប្រហារ ពួកគេកាន់តែមានទឹកចិត្តក្នុងការពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការការពារជាតិជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអាចសហការប្រឆាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់វិញ។

 សម្ពាធណាមួយដែលដាក់លើសហរដ្ឋអាមេរិកពីសង្គ្រាមដ៏អូសបន្លាយនឹងមានតម្លៃនយោបាយសម្រាប់អ៊ីរ៉ង់ លុះត្រាតែវាអាចប្រែសម្ពាធនោះទៅជាការសម្របសម្រួលនៅតុចរចា នៅតែមិនច្បាស់លាស់ថាកិច្ចព្រមព្រៀងដែលនឹងធ្វើឱ្យអ៊ីរ៉ង់ទទួលយកការបញ្ចប់សង្គ្រាមនឹងមានរូបរាងបែបណា ឬរបៀបដែលកិច្ចព្រមព្រៀងបែបនេះអាចសម្រេចបានយ៉ាងណា?។

លោក Hamidreza Azizi អ្នកជំនាញអ៊ីរ៉ង់ និងជាអ្នកស្រាវជ្រាវទស្សនកិច្ចនៅវិទ្យាស្ថានអាល្លឺម៉ង់សម្រាប់កិច្ចការអន្តរជាតិ និងសន្តិសុខ (SWP) បាននិយាយថា "អ្វីដែលបាត់ពីយុទ្ធសាស្ត្ររបស់អ៊ីរ៉ង់គឺការពន្យល់យ៉ាងច្បាស់អំពីរបៀបដែលនឹងផ្លាស់ប្តូរឥទ្ធិពលដែលទទួលបានពីសង្គ្រាមទៅជាកិច្ចព្រមព្រៀងនយោបាយយូរអង្វែង"យ៉ាងម៉េច?។

"អ៊ីរ៉ង់បានបង្ហាញពីសមត្ថភាពរបស់ខ្លួនក្នុងការរំខានដល់ផ្លូវផ្គត់ផ្គង់ថាមពលសកល និងបង្កការចំណាយ ឬការខូចខាតដល់សហរដ្ឋអាមេរិក និងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួន ប៉ុន្តែនៅតែមិនប្រាកដប្រជាថាតើអ៊ីរ៉ង់អាចទប់ទល់នឹងការប្រឈមមុខដាក់គ្នាជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកបានដែរឬទេ" ហើយតើអ៊ីរ៉ង់អាចបន្តប្រើប្រាស់អំណាចបែបនេះដោយគ្មានកំណត់ក្នុងចំណោមប្រទេសឈូងសមុទ្រដោយរបៀបណា?"

រហូតមកដល់ពេលនេះ មិនមានការរឹតបន្តឹងតែមួយដែលអាចរារាំងអ៊ីរ៉ង់ពីការបន្តសង្គ្រាមនោះទេ មិនថាយោធា សេដ្ឋកិច្ច ឬនយោបាយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សង្គ្រាមកាន់តែអូសបន្លាយ សម្ពាធសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងប្រទេសនឹងកាន់តែធំ ទំនាក់ទំនងរបស់អ៊ីរ៉ង់ជាមួយប្រទេសដទៃទៀតនៅក្នុងតំបន់នឹងកាន់តែអាក្រក់ទៅៗ ហើយការឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងដើម្បីទូទាត់សងសម្រាប់ការចំណាយទាំងនេះនឹងកាន់តែពិបាក។

អត្ថបទ ៖ សេនាមេឃ